o¶wietlenie

Strona główna
Profesjonalne
Domowe
LED+Światłowody
Branża
Oświetlenie schodów i korytarzy

Schody i korytarze są drogami ludzkich wędrówek we wnętrzach mieszkalnych i biurowych. Czasami spełniają też dodatkową funkcję jako miejsca ekspozycji przedmiotów sztuki, np. obrazów.

   Na ogół przemieszczamy się nimi z pomieszczeń jasno oświetlonych do innych oświetlonych równie jasno lub wprost przeciwnie, wchodzimy do wnętrz ciemnych i tam dopiero zapalamy światło. W obu tych przypadkach mogą występować problemy właściwej i sprawnej adaptacji wzroku do warunków oświetleniowych. Zatem poziom natężenia oświetlenia na schodach i korytarzach powinien być niższy niż w zasadniczych wnętrzach, ale w żadnym razie nie powinno tam być ciemno. W oświetleniu schodów i korytarzy musimy w równym stopniu brać pod uwagę względy dobrego widzenia stanowiącego o bezpieczeństwie i estetyki.

Schody we wnętrzach

   Schody wraz z łazienkami i pomieszczeniami kuchennymi, są jedną z najniebezpieczniejszych stref w budynkach, zwłaszcza w prywatnych domach. Każde potknięcie i upadek grożą tu poważnymi konsekwencjami. Z funkcjonalnego punktu widzenia, schody powinny zapewnić przede wszystkim bezpieczne i wygodne przemieszczanie między poziomami budynku. Ich dobre oświetlenie jest więc sprawą bardzo ważną. „Dobre oświetlenie” nie jest w tym przypadku równoznaczne jedynie ze światłem dostatecznie jasnym. Oświetlenie powinno zapewnić dobre widzenie powierzchni każdego ze schodów i zabezpieczać przed wystąpieniem olśnienia, które może na tyle oślepić osobę wędrującą w górę lub w dół, że postawi niepewny krok prowadzący do nieszczęśliwego upadku.  

   Dzięki oryginalnej formie schody mogą być także istotnym elementem kształtującym estetykę pomieszczeń. Mogą stanowić znaczący, architektoniczny element dekoracyjny. Ich często złożona i wielopłaszczyznowa forma pozwala zastosować różnorodne systemy oświetleniowe podkreślające piękno i nadające im naprawdę dekoracyjny i reprezentacyjny charakter.
   Najczęstszym, tradycyjnym sposobem oświetlenia schodów jest zastosowanie kilku opraw naściennych, popularnie nazywanych kinkietami, umieszczonych wzdłuż ściany przylegającej do schodów, powyżej wzroku człowieka. Powinny one zapewniać ogólne rozświetlenie przestrzeni dzięki rozpraszającym kloszom lub za pomocą odpowiednich przesłon kierunkować światło w dół na stopień i w górę na sufit.
   Schody bywają także oświetlane oprawami zwieszanymi centralnie nad schodami wzdłuż ich biegu lub też na różnej wysokości z sufitu klatki schodowej, jeśli taka istnieje.
 


Oprawa naścienna TOLDO K

 

Schody o konstrukcji żelbetowej (płytowe) – opierają się na łączonych kondygnacjach i bywają niekiedy, lecz nie zawsze, powiązane ze ścianą. Są wylewane podczas budowy, z betonu, czyli w technologii żelbetonowej. Mogą być usytuowane w klatce schodowej lub stanowić element otwartego holu lub wielofunkcyjnego pokoju.

Do ich oświetlenia można stosować oprawy oświetleniowe montowane w/na ścianach oraz w stopniach i podstopnicach.

Oprawy w/na ścianach
  
Jeśli schody takie przylegają do ściany – oprawy oświetlające stopnie, powinny być wmontowane w ścianę na wysokości ok. 15-20 cm nad płaszczyzną stopnia.

Ideałem byłoby zastosowanie po jednej oprawie nad każdym z kolejnych stopni. Jeśli nie jest to możliwe, zazwyczaj stosuje się oprawy przy pierwszym i ostatnim stopniu oraz na półpiętrze (spoczniku) lub, co kilka stopni.

   Mimo tak niskiego umieszczenia opraw nad stopniami, część z nich, umieszczonych przy wyższych stopniach, może znaleźć się nawet powyżej linii wzroku osoby stojącej na najniższych stopniach.


Oprawa nabudowana
AL-105

Dlatego wszystkie oprawy powinny zabezpieczać przed olśnieniem – posiadać klosz dobrze rozpraszający światło i zmniejszający luminancję lub elementy kierunkujące strumień świetlny ściśle w dół, np. nieprzeświecalne osłony lub specjalne asymetryczne odbłyśniki.

   Światło poda na powierzchnie poziome schodów uwidaczniając strukturę i właściwości materiału.

Oprawy w płaszczyznach stopni
  
Strumień świetlny opraw wmontowanych w poziome płaszczyzny poszczególnych schodów jest kierowany w górę. Światło z tak umiejscowionych opraw pada na płaszczyzny pionowe – podstopnice, balustrady i ściany przylegające do schodów. Jeśli zatem umieścimy oprawy przy ścianie, światło podkreśli jej fakturę. Oprawy umieszczone od strony balustrady wyeksponują jej ozdobne elementy.
   Oprawy montowane w stopniach powinny być szczelne. Mówiąc fachowo powinny mieć wysoki stopień ochrony IP przed wnikaniem ciał stałych i wody.

Oprawy LEDO 10 z diodami świecącymi
Oprawy w podstopnicach
   Światło z opraw zamontowanych w pionowych płaszczyznach podstopnic znajdujących się pomiędzy poszczególnymi stopniami, oświetla przede wszystkim powierzchnię poszczególnych schodów. Promienie są kierowane równolegle lub pod niewielkim kątem do płaszczyzny schodów, uwidaczniając fakturę stopni.

   W obu ostatnich przypadkach, tzn. przy montażu opraw w płaszczyźnie stopni lub w podstopnicach, spełniają one dużą rolę dekoracyjną. W tym przypadku należy stosować oprawy o niskiej luminancji (małej mocy) tak by pełniły one raczej funkcję ozdobną i tworzącą nastrój, a nie oświetleniową.
 

 

Schody o konstrukcji drewnianej (tzw. policzkowe) – są najczęściej niezależne od konstrukcji budynku i mogą być wykonane już po zakończeniu tzw. stanu surowego, jako etap realizacji wnętrza. Schody drewniane bywają często wykonywane w konstrukcji ażurowej, tzn. są pozbawione podstopnic. Ich charakterystycznym elementem są belki podtrzymujące umieszczone pod stopniami lub z ich boków.


Oprawa naścienna SEVO 100

W przypadku schodów drewnianych instalacja oświetlenia dekoracyjnego w samych stopniach i podstopnicach jest zazwyczaj trudna lub niemożliwa. Większego znaczenia nabiera tu oświetlenie ogólne. Może być ono zapewnione przez oprawy instalowane w lub na ścianach wzdłuż schodów. Jeśli przestrzeń nad schodami jest dostatecznie wysoka i rozległa można też zastosować oświetlenie ogólne za pomocą opraw zwieszanych z sufitu nad schodami, lub dość wysoko umieszczonych opraw naściennych. Na ogół będą to oprawy kierunkujące strumień świetlny w dół. W szczególnych przypadkach małej wysokości między kondygnacjami można zastosować oprawy świecące w górę i oświetlające schody pośrednio światłem odbitym od sufitu. To spowoduje pozorny efekt podwyższenia przestrzeni wnętrza.
 
 

Schody wspornikowe – mają jednostronnie umocowaną konstrukcję nośną, przez co ich szerokość jest ograniczona na ogół do około 120 cm. Podparciem dla schodów tego typu jest ściana nośna budynku.

Nowoczesna forma, prostota schodów wspornikowych i ciekawe materiały używane do ich obłożenia sprawiają, że potencjalnie możliwe są wszystkie sposoby oświetlenia.
 

Oprawy dla schodów wewnętrznych
   Oświetlenie schodów we wnętrzach powinno zabezpieczać przed olśnieniem. Powierzchnie stopni nowoczesnych schodów często bywają wykonane z gładkiego kamienia lub lakierowanego drewna o właściwościach silnego odbicia kierunkowego. Dlatego stosowane w takich warunkach oprawy oświetleniowe powinny zapewniać „miękkie” światło rozproszone. Żadne z ich elementów nie powinny mieć wysokiej luminancji.

W obszarze schodów nie można też stosować opraw z widocznymi, jaskrawymi źródłami światła. Oprawy powinny mieć szklane klosze rozpraszające lub odbłyśniki zapewniające dobre rozproszenie światła. W ścianach często stosuje się specjalne oprawy z odbłyśnikami asymetrycznymi.
   Należy unikać silnych źródeł światła o dużej luminancji. Dlatego do oświetlenia schodów nie zaleca się stosowania żarówek halogenowych. Doskonałym rozwiązaniem mogą okazać się nowoczesne oprawy z elektroluminescencyjnymi diodami świecącymi LED. Zużywają one bardzo niewielkie ilości energii elektrycznej i mają bardzo wysoką trwałość. Nadają się zwłaszcza do montażu w stopniach i podstopnicach.


Oprawa wbudowana
RENO LED

Schody zewnętrzne

   Schody zewnętrzne mogą prowadzić do mniejszych domów prywatnych lub większych budynków publicznych. Mogą także być częścią większych obszarów zurbanizowanych, np. ulic, terenów spacerowych czy bulwarów. W miastach prowadzą często do budowli podziemnych takich jak przejścia pod ulicami lub stacje metra.

   Oświetlenie schodów zewnętrznych może być zapewnione dzięki oprawom oświetleniowym montowanym w stopniach lub podstopnicach. Oprawy oświetleniowe mogą być także montowane w lub na bocznych ścianach wzdłuż schodów, jeśli takie istnieją. Schody prowadzące do pomieszczeń podziemnych bywają często zadaszone i wtedy możliwe jest zastosowanie opraw wbudowanych lub nabudowanych na stropie.


 

Oprawa nabudowana
GRESO 2006 (IP54)

Oprawa wbudowana
GL-60A (IP54)

   W wypadku oświetlenia schodów zewnętrznych, oprawy oświetleniowe podlegają znacznym wpływom atmosferycznym. Silnego znaczenia w takich wypadkach nabiera ich stopień odporności na wnikanie zanieczyszczeń i wilgoci określany tzw. stopniem IP.

   Zewnętrzne schody są najczęściej wykonane z gładkich płyt kamiennych, które szczególnie podczas deszczu lub zimą stają się mokre i śliskie, stanowiąc potencjalne zagrożenie. W takim przypadku właściwe oświetlenie nie tylko ozdabia, ale przede wszystkim zwiększa bezpieczeństwo użytkowania.
 

Hole i korytarze

   W zależności od rodzaju i charakteru budynku, korytarze mogą być wąskimi przejściami pełniącymi jedynie funkcję komunikacyjną lub też bardziej reprezentacyjnymi, nawet otwartymi, oszklonymi przestrzeniami z dodatkową funkcją ekspozycji przedmiotów sztuki, np. obrazów.

Oprawa wbudowana z odbłyśnikiem asymetrycznym VESTO 13B

   Oświetlenie holi i korytarzy powinno być proste. Najpopularniejszymi typami opraw oświetleniowych do tego zastosowania są „downlighty”, ale również oprawy zwieszane oświetlenia pośredniego, a czasami oprawy szynowe. Gdy korytarz jest naprawdę szeroki można rozważyć użycie opraw naściennych. Jeśli hol ma być także miejscem ekspozycji sztuki, oświetlenie powinno mieć możliwość ściemniania, lub oprócz oświetlenia zasadniczego należy zastosować drugi zestaw opraw oświetleniowych do „miękkiego” oświetlenia obrazów.

Instalacja

   Dla każdego z typów pomieszczeń, hali i schodów, należy zaplanować instalację umożliwiającą załączenie i wyłączenie oświetlenia na każdym z końców. Zamiast wyłącznika w instalacji oświetlenia dekoracyjnego można


Oprawa sufitowa,
nabudowana
ARES 226

zaplanować ściemniacz. Instalacja powinna być oczywiście zaplanowana już na etapie projektu budowlanego tak, aby uniknąć późniejszego niszczenia ścian lub stopni.

 

Autor :   Marek Kołakowski
Jako ilustracje wykorzystano fotografie opraw oświetleniowych firmy BRILUX